icon-search
hitesh-choudhary-666985-unsplash

Blockchain nie tylko w biznesie – praktyczne zastosowania technologii blockchain w sektorze publicznym i organizacjach pozarządowych.

Karolina Rut 02.10.2018

Pierwszą rzeczą, która przychodzi nam do głowy, kiedy myślimy o blockchainie jest oczywiście bitcoin. Z tego punktu wychodzimy by rozważać możliwości implementacji technologii blockchain w różnych sektorach gospodarki. Począwszy od finansów, skończywszy na ubezpieczeniach, koncepcja rejestru rozproszonego ma swoje zastosowanie niemalże w każdym biznesie. Jest jednak obszar, który także z sukcesem wykorzystuje potencjał blockchain, jednak nie do celów komercyjnych. Są to organizacje pozarządowe i sektor publiczny.

Czy można skutecznie implementować elementy blockchain w administracji i NGOsach? Jak wyglądają pierwsze wdrożenia i jaki obierany jest kierunek wykorzystania? O tym przeczytacie w tym artykule.  

Estonia – doskonały przykład wykorzystania technologii blockchain w sektorze publicznym

Jeszcze na początku lat 90. Estonia była jednym z najbardziej zacofanych pod względem technologicznym państw w Europie. Ponad połowa populacji nie miała dostępu do sieci telefonicznej. 25 lat później kraj ten jest podawany jako przykład cudownej technologicznej transformacji. Według Wired Estończycy są “najbardziej zaawansowanym technologicznie społeczeństwem na świecie”, co potwierdza pojawianie się tam coraz większej ilości zarówno technologicznych gigantów, jak i technologicznych startupów.

Jedną z głównych przyczyn uzyskania przez Estonię pozycji lidera w technologicznym świecie – w szczególności w implementacji blockchain’u – były wydarzenia z roku 2007. Wtedy to Estonia stała się obiektem zakrojonego na szeroką skalę ataku hakerskiego. Zagrożenie powstałe w wyniku tego ataku zmusiło krajowych decydentów do szerszego i baczniejszego spojrzenia na kwestie bezpieczeństwa ochrony danych i ochrony transakcji. Od tego czasu coraz wyraźniej zarysowało się zainteresowanie estońskich władz technologią blockchain i potencjałem jej wykorzystania.

 

W jakich obszarach więc jest wykorzystywany w Estonii blockchain?

Cała infrastruktura cyfrowa w Estonii opiera się na tzw. X-Road. Jest to szeroko dostępny, open-sourcowy szkielet estońskiego systemu cyfrowego, który umieszczony jest na blockchainie zwanym K.S.I. Blockchain ten okazyjnie wykorzystywany jest także przez inne podmioty takie jak NATO, czy amerykański Departament Obrony. Jak stwierdza sam estoński rząd: “X-Road to niewidoczne, ale kluczowe środowisko, które umożliwia różnym krajowym bazom danych e-usług, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, łączenie i działanie w harmonii oraz oszczędzanie rocznie ponad 800 lat czasu pracy dla zarówno dla państwa jak i obywateli.”

To właśnie użycie rejestru rozproszonego, który nie może zostać wykasowany albo edytowany, jest kluczem do innowacyjności systemu X-Road. Dzięki niemu estońscy obywatele mają większą kontrolę nad swoimi danymi, przy jednoczesnym ograniczeniu ingerencji w owe dane władz centralnych. Dla przykładu – nauczyciele mogą wpisywać oceny akademickie do czyjegoś rejestru, ale nie mogą wyciągnąć z systemu czyjejś historii medycznej. Istnieją rygorystyczne procesy filtrowania i restrykcje, które pozwalają na korzystanie z X-Road. Jeśli ktoś przegląda lub uzyskuje dostęp do danych innej osoby bez autoryzacji, może być na podstawie estońskiego prawa postawiony przed sąd.

Zakres usług oferowanych w ramach połączenia technologii blockchain i infrastruktury klucza publicznego (Public Key Infrastructure) jest bardzo szeroki. Wśród podstawowych serwisów są: i-Voting do głosowania, e-Tax Board do wszelkich rozliczeń z urzędem skarbowym, e-Business, e-Ticket, e-School, the -Governance Academy. Estończycy mogą głosować online z dowolnego miejsca na ziemi, cyfrowo podpisywać  i bezpiecznie przesyłać dokumenty, składać deklaracje podatkowe, dostać cyfrową receptę od lekarza.

Ponadto, Estonia wykorzystuje blockchain do zabezpieczenia wszystkich danych. Nawet w przypadku zbrojnego zajęcia całego terytorium, możliwy jest dostęp do rejestrów za granicą. Owa dostępność jak i zapewnienie integralności baz danych możliwe jest dzięki wykorzystaniu potencjału rejestru rozproszonego.

Statystyki prezentowane przez estoński rząd są imponujące. Prawie 100% dowodów osobistych jest cyfrowych, taki sam procent recept jest wydawanych online. Wydano ponad 10 000 kart e-rezydentów, z czego ponad 450 zarejestrowało w Estonii swój biznes. Oszczędności z wprowadzenia całego systemu są ogromne i sięgają nawet 2% PKB.

Dane te pokazują, że nie tylko system oparty o blockchain dobrze wpisał się w potrzeby Estończyków, ale także sprzyja on dokonywaniu oszczędności i pobudzaniu rozwoju gospodarczego państwa.

 

World Food Programme  (WFP) – imponujący przykład wykorzystania technologii blockchain przez organizację pozarządową.

Supermarket The Tazweed znajduje się na obrzeżach obozu dla uchodźców, gdzie obecnie przebywa ponad 75 tysięcy Syryjczyków. Z pozoru wygląda dokładnie tak samo jak wszystkie inne sklepy. Jest to jednak jedno z najbardziej innowacyjnych miejsc zarówno w samej Jordanii, jak i w całym regionie. To tutaj właśnie technologia blockchain łączy się z identyfikacją za pomocą danych biometrycznych. The Tazweed jest jednym z pierwszych miejsc na świecie, gdzie technologia blockchain wykorzystywana jest do udzielania pomocy humanitarnej.

Sam proces zakupowy wygląda w supermarkecie dokładnie tak samo jak w innych sklepach – różnica jednak tkwi w formie płatności. Żaden uchodźca przy sklepowej kasie nie wyciąga karty lub gotówki – w zamian umożliwia systemowi zeskanowanie tęczówki w celu weryfikacji. W ciągu kilku sekund system sprawdza czy konkretna osoba jest wpisana do baz danych Organizacji Narodów Zjednoczonych i ocenia czy kwalifikuje się do dokonywania darmowych zakupów. Wymaga to analizy setek tysięcy informacji – między innymi rejestrów uchodźców, danych finansowych organizacji, systemów WFP. A gdzie są trzymane wszystkie te dane? Oczywiście na blockchainie.

To właśnie technologia blockchain stoi za rozpoczętym w 2017 roku programem Building Blocks, którego celem jest wsparcie WFP w dystrybucji żywności wśród 100 tysięcy Syryjskich uchodźców w Jordanii. Do końca obecnego roku program ma objąć prawie pół miliona osób, a jeżeli program okaże się sukcesem, zostanie on powielony w innych agencjach ONZ.

Tak jak w przypadku estońskiego systemu X-Road, tak samo Building Blocks powstało z konieczności dokonania oszczędności i usprawnienia procesów. World Food Programme odpowiedzialne jest za pomoc  ponad 80 milionom osób na całym świecie. Od 2009 roku podstawową zasadą Agencji jest odejście od dystrybucji samej żywności i dokonywanie transferów finansowych. To podejście pozwala na objęcie pomocą większej ilości osób, pobudzenie lokalnych gospodarek i zwiększenie transparentności. Problemem jednak jest finansowa płynność w zapewnieniu której pomóc ma właśnie system oparty o blockchain.

Technologia ta rozwiązuje także inny – być może nawet poważniejszy – problem. Jak bowiem rejestrować osobę, która nie posiada żadnego dowodu tożsamości, konta bankowego, ani żadnych innych dokumentów? W ramach swojego projektu Organizacja Narodów Zjednoczonych projektuje system, w którym te kwestie zostaną rozwiązane. Celem jest stworzenie sytuacji, w której po opuszczeniu obozu uchodźca posiada tzw. Cyfrowy portfel z zawartymi informacjami na temat jego tożsamości, czy finansowej przeszłości. Dzięki opartemu o blockchain systemowi, każdej osobie rozpoczynającej życie w nowym miejscu łatwiej byłoby znaleźć pracodawcę, wziąć pożyczkę w banku, czy rozpocząć biznesową działalność.

Cała koncepcja cyfrowego portfela oparta jest o ideę tzw. “niezależnej tożsamości” (self-sovereign idenitity), spopularyzowaną w 2016 roku przez amerykańskiego badacza Chistophera Allena. Osią owej idei jest właśnie technologia blockchain, która rozwiązuje problemy wcześniej uważane za nie do rozwiązania.

Przechowując zaszyfrowany identyfikator w łańcuchu bloków, można oddzielić system uwierzytelniania na podstawie danych, od samych danych personalnych, pomagając przy tym chronić prywatność. Systemy Blockchain są również bardziej bezpieczne niż konwencjonalne rejestry tożsamości, ponieważ usuwają konieczność korzystania z jakichkolwiek zewnętrznych pośredników. Co więcej identyfikatory oparte o rejestr rozproszony – w odróżnieniu od scentralizowanych systemów przechowywania dokumentacji – są znacznie łatwiejsze w użytku, nawet w obliczu dramatycznych sytuacji takich jak wojna czy klęska żywiołowa.

Przykład estońskiego ekosystemu cyfrowego oraz programy realizowane przez WFP to tylko jedne z wielu inicjatyw których celem jest implementacja technologii blockchain poza biznesem. Nie ma wątpliwości, że potencjał jaki niesie ta technologia będzie coraz częściej wykorzystywany przez światowych decydentów, a korzyści jakie niesie będą wymierne nie tylko dla prywatnych przedsiębiorców, ale także dla całych państw i społeczeństw.

 

Materiały:

 

https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/public-sector/understanding-basics-of-blockchain-in-government.html

https://www.linkedin.com/pulse/7-ways-blockchain-can-disrupt-ngos-better-caroline-tromer-dragsdahl/

https://www.lazarski.pl/pl/wydzialy-i-jednostki/instytuty/wydzial-ekonomii-i-zarzadzania/centrum-technologii-blockchain/wykorzystanie-blockchain-przez-rzad-estonski/

https://e-estonia.com/wp-content/uploads/faq-a4-v02-blockchain.pdf

https://www.investinblockchain.com/estonia-blockchain-model/

https://nortal.com/blog/blockchain-healthcare-estonia/

https://nortal.com/blog/estonia_digital_healthcare_success/

https://reliefweb.int/report/finland/how-finland-using-blockchain-revolutionise-financial-services-refugees

https://medium.com/essentia_one/essentia-to-become-first-blockchain-based-solution-from-finnish-government-through-collaboration-4ae326126c13

https://medium.com/essentia_one/the-netherlands-examining-blockchain-solutions-for-border-control-with-essentia

Komentarze: 0